Het Wa-handvat
 

Het Wa-handvat is een handvat waarbij het lemmet eindigt in een dikke pin (de tang) en die verdwijnt geheel in een houten handvat.
Het staal is dus niet meer zichtbaar, zoals bij de klassieke Duitse messen.

De meeste messen die in Japan uit de fabriek komen hebben een eenvoudig handvat dat bestaat uit twee delen: een lang achterdeel en kort voorstuk bij het lemmet (de bolster).
Bij goedkopere messen is de bolster van kunststof, en het handvat is nauwelijks geschuurd of bewerkt.
Duurdere messen kennen ook twee delen, maar er is dan vaak mooier hout gebruikt: notenhout of ebbenhout.

Veel kleinere messenmakers maken heel speciale handvatten met exclusieve materialen. Vaak zitten er tussen de delen een soort tussenschijfjes, spacers genoemd.

Er zijn drie traditionele vormen voor het Wa-handvat:

  • Octagonaal, achthoekig (Hakkaku)
  • Ovaal (Maru)
  • Kastanjevormige doorsnede, wordt ook wel D-vorm genoemd (Kurigata) waarbij er een ribbe loopt in de lengte van het handvat die past in de vorm van je hand. Er zijn dan dus ook handvatten voor rechts- en voor linkshandigen.

De lengte en de dikte van het handvat is een kwestie van persoonlijke smaak. Bij de fabrieksmessen zie je wel een tendens dat grotere messen een groter handvat hebben, en dat dunne messen ook een dun handvat hebben. De verhouding moet esthetisch ook kloppen.

 

Ik kan een handvat maken naar wens. Inmiddels heb ik veel soorten hout verzameld die ik kan gebruiken, voor zowel het handvat als de bolster.
En hout dat ik niet heb liggen, kan besteld worden.
Op dit moment ligt er het volgende hout klaar: Padoek, Ebbenhout, Eiken, Amerikaans en Nederlands notenhout, Braziliaans rosewood, Santos pallisander, Bubinga, Readheart, Purpleheart, Pink Ivory, Wengé, Olijfhout, zebrano, boccote, teak, suar. appel, peer, kers, krulberk, zalmhout, chakte viga.

Als bolster zijn al deze houtsoorten te gebruiken, maar ik gebruik ook veel buffelhoorn. Ook is synthetisch ivoor mogelijk (Elforyn), of zwarte kunsthars (Juma).

Als spacer zijn metalen te gebruiken, zoals roodkoper, messing of nikkel (ik heb ook wel eens oude gulden uit een specifiek geboortejaar gebruikt, of een OV-chipkaart), Maar ook kunststof: rood, zwart of witte fiber. Ook Elforyn kan, of dunne schijfjes ander hout.

Als je op Google zoekt op "wa-handle" dan zie je bij de afbeedlingen honderden voorbeelden. Vaak ook in de meest exotische kleurcombinaties. Dan is meestal een soort gestabiliseerd hout gebruikt: hout dat helemaal geïmpregneerd is met kunsthars. Daar heb ik nog nooit mee gewerkt.

Voor het juiste handvat is overleg nodig en uitpoberen. Er is heel veel mogelijk, maar niet alles.

 

De voorbereiding: olijfhout, messingplaat en een buffelhoorn.


Halverwege: alles is gezaagd en gelijmd. Nu kan het schuren beginnen. Dit wordt het handvat van voorbeeld Nr 15.


De werkplaats vol hout.

Een 300mm yanagiba ingeklemd in de lijmtang. Dit is voorbeeld Nr 17 in de maak.

 

Nog weer mooi hout binnengekregen. Van boven naar beneden:

Ebbenhout

Purpleheart

Zalmhout

Chakta viga

Het inspireert om mooie combinaties te bedenken.

Hier dus een halffabrikaat van het blok Chakta Viga hierboven. Spacer van wengé en een bolster van palissander.
Gelijmd, deuvel erin en vierkant geschuurd. Nu nog bedenken hoe het verder geschuurd moet worden: ovaal, kastanjevorm of achtkantig. We kunnen nu nog alle kanten op.

Terug naar hoofpagina